ΑΝΑΓΚΑΙΑ Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ


Έχει επισημανθεί από παλιά ότι για να πετύχει η ανακύκλωση χρειάζεται ένα σύνολο μέτρων και συνεργασία των διαφόρων φορέων που εμπλέκονται στην ανακύκλωση του παλιού χαρτιού. Σε αντίθεση με ότι συμβαίνει σε άλλες χώρες (Η.Π.Α., Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη), στη χώρα μας η ανακύκλωση χαρτιού συναντάει σημαντικά εμπόδια, τα ποσοστά ανακύκλωσης είναι ακόμα χαμηλά σε σχέση με αυτά που θα μπορούσαμε να πετύχουμε, το επάγγελμα του εμπόρου παλαιού χάρτου δύει και η ελληνική χαρτοβιομηχανία δεν φαίνεται προς το παρόν να είναι ικανή να απορροφήσει την ποσότητα χρησιμοποιημένου χαρτιού που συγκεντρώνεται προς ανακύκλωση, πολύ περισσότερο δεν θα μπορεί να απορροφήσει μεγαλύτερες ποσότητες εφόσον επεκταθούν τα προγράμματα ανακύκλωσης.


Μερικά από τα εμπόδια που συναντάει η ανακύκλωση χαρτιού στη χώρα μας είναι τα εξής:

Τα χρησιμοποιημένα χαρτιά (αποκόμματα) έχουν χαμηλή τιμή στο εξωτερικό. Οι έμποροι παλαιού χάρτου πληρώνονται για να συγκεντρώσουν το χρησιμοποιημένο – παλιό χαρτί, ενώ τις χαμηλές ποιότητες χαρτιού τις δίνουν στις χαρτοβιομηχανίες σε πολύ χαμηλή τιμή, με σχεδόν καθόλου αξία. Στην Ελλάδα πολλοί πολίτες, τυπογραφεία, σούπερ μάρκετ, μαγαζιά, γραφεία, σχολεία, Ο.Τ.Α., προσδοκούν να βγάλουν πολλά χρήματα από τη συλλογή ακόμα και μίας μικρής ποσότητας χρησιμοποιημένου χαρτιού, κάτι φυσικά αδύνατο με τις σημερινές συνθήκες στην αγορά παλιού χαρτιού.

Οι χαρτοβιομηχανίες στις ευρωπαϊκές χώρες και στις Η.Π.Α., ως συνέπεια μίας ολοκληρωμένης πολιτικής προώθησης της ανακύκλωσης χαρτιού, έχουν προχωρήσει σε σημαντικές επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής διαδικασίας τους, για τη βελτίωση της ποιότητας των ανακυκλωμένων χαρτιών που παράγουν, την μείωση του κόστους παραγωγής και την αύξηση της παραγωγικότητας. Επιπλέον, έχουν φτηνές πρώτες ύλες από το χρησιμοποιημένο χαρτί για την παραγωγή ανακυκλωμένου χαρτιού. Οι ελληνικές χαρτοβιομηχανίες μέχρι σήμερα έχουν μικρή παραγωγικότητα, παράγουν στις περισσότερες περιπτώσεις προϊόντα υποβαθμισμένης ποιότητας και περιορισμένου φάσματος με υψηλό κόστος παραγωγής. Ιταλικές κι άλλες βιομηχανίες είναι για αυτό το λόγο σε θέση να μπουν στην ελληνική αγορά και να ανταγωνισθούν τις ελληνικές χαρτοβιομηχανίες, καταλαμβάνοντας σήμερα ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της ελληνικής αγοράς ειδών χαρτιού.

Η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού και εθνικής πολιτικής για την προώθηση της ανακύκλωσης χαρτιού από τη μία, η απουσία μίας συμφωνίας συνεργασίας όλων των εμπλεκομένων φορέων (χαρτοβιομηχανία, έμποροι παλαιού χάρτου, τοπική αυτοδιοίκηση, κοινωνικοί φορείς, οικολογικές οργανώσεις) έχουν ως αποτέλεσμα τον ανταγωνισμό και όχι τη συνεργασία των διαφόρων φορέων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων. Το τελευταίο ιδιαίτερα διάστημα η χαρτοβιομηχανία ανταγωνίζεται τους εμπόρους παλαιού χάρτου και όσους συλλέγουν χαρτί στην πηγή. Ο ανταγωνισμός αφορά κυρίως τις ποσότητες χρησιμοποιημένου χαρτιού από μεγάλους παραγωγούς – επιστροφείς, αλλά έτσι ένας κλάδος που μπορεί να συλλέγει χαρτί από την πηγή και από μικρότερους παραγωγούς οδηγείται σε διάλυση με αποτέλεσμα η ανακύκλωση χαρτιού να πάει πίσω στη χώρα μας αντί αυτή να αυξηθεί, τουλάχιστον να διπλασιασθεί και να ξεπεράσει άμεσα το 60-65%, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες. Με την ανάπτυξη προγραμμάτων συλλογής χρησιμοποιημένου χαρτιού για ανακύκλωση από Δήμους και κοινωνικούς φορείς έχει αυξηθεί η συλλογή χρησιμοποιημένου χαρτιού από τα σπίτια. Το χαρτί αυτό είναι συνήθως κατώτερης ποιότητας σε σχέση με χρησιμοποιημένα χαρτιά – αποκόμματα τυπογραφείων ή άλλων πριν την κατανάλωση παραγωγών. Τα χαρτιά αυτά είναι όλο και πιο δύσκολο να απορροφηθούν από την ελληνική και την παγκόσμια χαρτοβιομηχανία και κυρίως τα προϊόντα ανακύκλωσής τους από την ελληνική αγορά με δεδομένες τις δυνατότητες της ελληνικής χαρτοβιομηχανίας. Αν θέλουμε να αυξηθεί το ποσοστό ανακύκλωσης χαρτιού στη χώρα μας, η διαδικασία αυτή να συμβάλλει στην αύξηση της απασχόλησης και την μακροχρόνια δημιουργία ευκαιριών για κοινωνικά χρήσιμες οικονομικές δραστηριότητες με ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος (αειφορία) χρειάζεται να προωθηθούν από κοινού μία σειρά πρωτοβουλιών και δραστηριοτήτων:

Ενημέρωση κι ευαισθητοποίηση των πολιτών και των επαγγελματιών για την προώθηση της ανακύκλωσης χαρτιού κυρίως για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και μείωσης των απορριμμάτων. Χρειάζεται να περιορισθούν οι προσδοκίες για αυξημένα έσοδα από την διάθεση μίας ποσότητας χαρτιού για ανακύκλωση, μια και υπάρχει σημαντικό κόστος για αυτόν (συνήθως έμπορος παλαιού χάρτου) που θα πάει να την παραλάβει, να τη φορτώσει, να τη μεταφέρει σε μία αποθήκη για διαχωρισμό των ποιοτήτων του χαρτιού και τέλος να την μεταφορτώσει για να την παραδώσει στη χαρτοβιομηχανία για ανακύκλωση. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ καταβάλουν μεγάλο κόστος για τη συλλογή και διάθεση στις χωματερές των απορριμμάτων (20.000, 40.000 έως 70.000 δρχ. ο τόνος), προσδοκούν μεγάλα κέρδη από τη συλλογή κι ανακύκλωση του χαρτιού. Συχνά δεν προχωρούν σε οργανωμένα προγράμματα ανακύκλωσης με τη δικαιολογία ότι η ανακύκλωση κοστίζει. Μα η συλλογή χαρτιού ως σκουπίδι δεν κοστίζει και μάλιστα πολύ περισσότερο. Είναι τυχαίο ότι στις περισσότερες χώρες οι Ο.Τ.Α. επιδοτούν με ένα ποσοστό- αναλογικά μικρότερο από το κόστος συλλογής αντίστοιχης ποσότητας ως απόρριμμα – τη συλλογή χαρτιού για ανακύκλωση πετυχαίνοντας και μείωση των απορριμμάτων και μείωση των δαπανών τους για τη διάθεση των απορριμμάτων τους; Το χαρτί που παραδίδεται για ανακύκλωση έχει πληρωθεί ως υλικό συσκευασίας, δεν μπορεί λοιπόν το σούπερ μάρκετ να έχει απαίτηση για υψηλές τιμές αφού αν το πέταγε ως απόρριμμα και θα πλήρωνε για την μεταφορά του στις χωματερές και θα επιβάρρυνε το περιβάλλον. Το ίδιο ισχύει και για άλλους μεγάλους παραγωγούς. Σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ και περιοχές της Γερμανίας, Ελβετίας, κλπ. Οι παραγωγοί απορριμμάτων πληρώνουν τέλη καθαριότητας ανάλογα με τα απορρίμματα που παράγουν και όχι με βάση τα τετραγωνικά μέτρα του χώρου τους, όπως γίνεται στη χώρα μας. Είναι, λοιπόν υποχρεωμένοι οι πολίτες να μειώνουν τα απορρίμματά τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατα υπεύθυνος μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ διαπιστώνοντας ότι η τιμή αγοράς του χρησιμοποιημένου χαρτιού μειώνονταν δήλωση ότι προτιμάει να κάψει τα χαρτοκιβώτια παρά να τα δώσε σε αυτή την τιμή για ανακύκλωση. Στην Γερμανία θα είχε και ποινικές επιπτώσεις αν το έκανε, αφού τα σούπερ μάρκετ είναι υποχρεωμένα να παραδίδουν για ανακύκλωση το χαρτί συσκευασίας που μπορούν να αφήσουν στο ταμείο οι καταναλωτές αν η συσκευασία δεν είναι απαραίτητη γι’αυτούς.

Εκσυγχρονισμός των χαρτοβιομηχανιών με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας των ανακυκλωμένων χαρτιών και βελτίωση της δυνατότητας απορρόφησης μεγαλύτερων ποσοτήτων χρησιμοποιημένου χαρτιού. Αν η ελληνική χαρτοβιομηχανία δεν προλάβει να προωθήσει έγκαιρα τις αναγκαίες επενδύσεις θα χάσει όχι μόνο άλλες αγορές αλλά και την ίδια την ελληνική αγορά.

Σημαντική αύξηση της χρήσης ανακυκλωμένων χαρτιών από τους πολίτες, τις δημόσιες υπηρεσίες, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης έτσι ώστε τα χαρτιά που συλλέγονται για ανακύκλωση να ξανακαταλήγουν πραγματικά στην παραγωγή κι όχι να αποθηκεύονται και να καταλήγουν στις χωματερές και να πηγαίνει άδικα ο κόπος των πολιτών. Αύξηση της κατανάλωσης ανακυκλωμένου χαρτιού θα διευκολύνει τις χαρτοβιομηχανίες να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν επενδυτικά προγράμματα για την ανακύκλωση. Στις Η.Π.Α. παρατηρείται μια πραγματικά «μανία ανακύκλωσης όλων των ειδών υλικών και φυσικά του χαρτιού» και οι πολίτες προτιμούν τα ανακυκλωμένα προϊόντα και χαρτιά, οι βιομηχανίες εκσυγχρονίζονται ραγδαία, τα ποσοστά ανακύκλωσης αυξάνουν με γρήγορους ρυθμούς. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις Η.Π.Α. και τη Γερμανία έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις όπου μη ανακυκλωμένο χαρτί χρωματίστηκε γκρίζο για να φαίνεται ανακυκλωμένο μία και το μη ανακυκλωμένο χαρτί δεν έχει πια σημαντικό ποσοστό στις προτιμήσεις των πολιτών. Όλοι οι μαθητές χρησιμοποιούν ανακυκλωμένα τετράδια, τα γραφεία, οι υπηρεσίες και οι εταιρίες προτιμούν το ανακυκλωμένο χαρτί, τα ποσοστά ανακύκλωσης έχουν ξεπεράσει το 76-80%.

Προώθηση ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου και εθνικής πολιτικής για την ανακύκλωση χαρτιού στα επόμενα χρόνια που θα μπορούσε να ξεπεράσει το 60-65% της κατανάλωσης χαρτιού. Η πολιτική αυτή πρέπει να προβλέπει και οικονομικά εργαλεία για την επιτυχία της.

Νέες σχέσεις συνεργασίας κι όχι ανταγωνισμού μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων. Η εμπειρία δείχνει ότι όπου επεκράτησαν συγκεκριμένοι ρόλοι για κάθε φορέα τότε η ανακύκλωση αυξήθηκε κατακόρυφα. Οι χαρτοβιομηχανίες δεν ανταγωνίζονται τους εμπόρους παλαιού χάρτου που συλλέγουν χαρτί στην πηγή, αντίθετα συνεργάζονται μαζί τους. Χαρτοβιομηχανίες και έμποροι παλαιού χάρτου έχουν κοινή πολιτική στην Ευρώπη και τις Η.Π.Α. Για παράδειγμα, έχουν μία τιμή που πληρώνονται ή που πληρώνουν ανάλογα με την ποιότητα του χαρτιού που συλλέγεται από την πηγή, άλλη τιμή όταν το χαρτί παραδίδεται στις αποθήκες τους κι άλλη τιμή για το χαρτί που παραδίδεται από τους εμπόρους παλαιού χάρτου κι άλλη τιμή για τις εταιρίες που εκδίδουν εφημερίδες όταν παραδίδουν τις επιστροφές τους. Για τις κατώτερες ποιότητες χάρτου ή οι βιομηχανίες πληρώνονται με μία ενιαία τιμή για να τις παραλάβουν. Στην Ελλάδα παρατηρείται τελευταία το φαινόμενο να πληρώνει η χαρτοβιομηχανία σε μεγάλους παραγωγούς χρησιμοποιημένου χαρτιού περισσότερα χρήματα από ότι πληρώνει στους εμπόρους παλαιού χάρτου που κάνουν την περισυλλογή και διαλογή. Φαίνεται ότι θεωρεί άχρηστο το επάγγελμα του εμπόρου παλαιού χάρτου και στοχεύει, ίσως, στην εκτόπισή τους από τη συλλογή χαρτιού για ανακύκλωση, τουλάχιστον επό μεγάλους παραγωγούς χρησιμοποιημένου χαρτιού. Κι όμως σήμερα από τους εμπόρους παλαιού χάρτου συλλέγονται 200-250.000 τόνοι χαρτιού σε σύνολο 300.000 τόνων που καταλήγουν για ανακύκλωση. Ποιός είναι, όμως, ο στόχος; Ανακατανομή στο μερίδιο του χαρτιού που συγκεντρώνεται τώρα για ανακύκλωση στη χώρα μας ή αύξηση συνολικά της ποσότητας χαρτιού που μπορεί να συλλεχθεί για ανακύκλωση. Στόχος, βέβαια, πρέπει να είναι η αύξηση της ανακύκλωσης παλαιού χάρτου, και αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς τους εμπόρους παλαιού χάρτου.

Διοργάνωση σεμιναρίων από τη βιομηχανία προς τους εμπόρους παλαιού χάρτου και τους φορείς που ασχολούνται με τη συλλογή χρησιμοποιημένου χαρτιού για την ειδική εκπαίδευσή τους –από χημικούς παραγωγής – σε σχέση με τις ποιότητες του χρησιμοποιημένου χαρτιού και τα προϊόντα που παράγονται από κάθε ποιότητα στις ελληνικές χαρτοβιομηχανίες, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα των προϊόντων, να μειωθούν οι τριβές μεταξύ βιομηχανιών και εμπόρων παλαιού χάρτου και να επιτευχθούν πιο εύκολα οι στόχοι για τυποποίηση ISO 9000.

Μεταρρύθμιση του φορολογικού καθεστώτος γιατί σήμερα όσοι συλλέγουν χρησιμοποιημένου χαρτί χωρίς αποδεικτικά παραλαβής του (π.χ. από το δρόμο, τα σπίτια, από σχολεία κλπ. Που δεν διαθέτουν Δελτία Αποστολής) όχι μόνο δεν διευκολύνονται στη δουλειά τους αλλά αντίθεται επιβαρρύνονται με καταβολή χαρτοσήμου 3,6% και ΦΠΑ. Να αναγνωρισθεί σε κάθε περίπτωση μία μίνιμουμ ποσότητα που έχει συλλεχθεί χωρίς Δελτία Αποστολής (από σπίτια, δρόμους, σχολεία κλπ) και η οποία θα απαλάσσεται από αυτές τις επιβαρρύνσεις. Από τους 300.000 τόνους απόχαρτο, που συγκεντρώνεται στον τόπο μας ετησίως, οι 70.000-80.000 τόνοι προέρχονται από τους δρόμους, τις χωματερές, τα απορριμματοφόρα του δήμου, τους αθίγγανους και τους αλλοδαπούς, από μη επαγγελματίες δηλαδή, οι οποίοι –ας μας επιτραπή η έκφραση – «δεν τα πάνε καλά με την εφορία» και οι οποίοι πολλές φορές αρνούνται ακόμη και τα στοιχεία τους να δηλώσουν, προκειμένου να τους εκδοθεί σχετικό τιμολόγιο αγοράς. Όμως οι 70.000-80.000 τόνοι είναι μεγίστης σημασίας για μας που τους εμπορευόμεθα, αλλά και για την εθνική οικονομία (λιγότερο συνάλλαγμα για εισαγωγές) ενώ βέβαια, πρέπει να πωληθούν και κάποιος πρέπει να βρει τιμολόγιο αγοράς, για να είναι νόμιμη η πώληση. Το όλο θέμα πιθανόν να ακούγεται σχετικά απλό, στην ουσία όμως είναι πρακτικά δισεπίλυτο και με πολλές ιδιαιτερότητες διότι: Ο Ε.Σ.Δ.Κ.Ν.Α. π.χ. που συγκεντρώνει χαρτί για ανακύκλωση, μέσα από το πρόγραμμα «ΚΑΝ’ΤΟ ΚΙ ΕΣΥ» το διακινεί χωρίς τιμολόγιο, μέχρι τον πλειοδότη, όπου και εκδίδει τιμολόγιο αγοράς. Κατά τη διακίνησή του όμως, από τον χώρο περισυλλογής του από τους κάδους μέχρι το Σ.Μ.Α. Σχιστού και από εκεί στον πλειοδότη αγοραστή, το εμπόρευμα δεν συνοδεύεται από σχετικό παραστατικό. Αν ένας έμπορος παλαιού χάρτου παραλάβει από τη χωματερή κάποια ποσότητα χρησιμοποιημένου χαρτιού, η οποία φυσικά δεν συνοδεύεται από δελτίο αποστολής ή τιμολόγιο αγοράς και του γίνει καθ’οδόν φορολογικός έλεγχος, θα κριθεί πολύ σωστά παράνομος και θα πρέπει να υποστεί τις συνέπειες του νόμου. Για όλους τους παραπάνω λόγους, το Σωματείο μας έχει προτείνει τα εξής: Το 25% επί του συνόλου του απόχαρτου που διακινούμε να απαλάσσεται του τιμολογίου αγοράς, διαφορετικά απλά θα τροφοδοτείται η παραοικονομία. Αυτό, άλλωστε, το σύστημα εφαρμόζεται διεθνώς. Η μη επίλυση όλων των προαναφερθέντων με τρόπο δυναμικό και μόνιμο, θα συμβάλλει αρνητικά και οδυνηρά στη συγκέντρωση παλαιού χάρτου, τη στιγμή που οι ελληνικές χαρτοβιομηχανίες προσανατολίζονται στον εκσυγχρονισμό του μηχανολογικού και εν γένει εξοπλισμού τους, για να μπορούν ακριβώς να χρησιμοποιούν περισσότερο ανακυκλωμένη πρώτη ύλη, σε αντικατάσταση της χαρτόμαζας, που έχει αναμφισβήτητα υψηλότερο κόστος.


Ανάλογα με την προέλευσή τους τα αποκόμματα χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:

  • Λευκό Α: περιλαμβάνει αποκόμματα λευκού χρώματος ατύπωτα με 100% χημικό πολτό, χωρίς ξένες ύλες (πλαστικά, κόλλες) πλήρως πολτοποιήσιμα στο νερό, απαλλαγμένα επαλείψεων π.χ. χαρτί μηχανογράφησης χωρίς καρμπόν, λευκά κοψίδια τυπογραφείων.
  • Σχολικά κοψίδια: περιλαμβάνει κοψίδια βιβλίων χωρίς εξώφυλλα.
  • Σχολικά βιβλία: περιλαμβάνει ακαθάριστα βιβλία
  • Σχολικά βιβλία χωρίς εξώφυλλο.
  • Δημοσιογραφικό χαρτί: περιλαμβάνει δημοσιογραφικά κοψίδια με κόλλα και δημοσιογραφικά χαρτιά χωρίς κόλλα.
  • Χαρτί χαρτοκιβωτίων: περιλαμβάνει διάφορα χαρτοκιβώτια απαλλαγμένα από πλαστικές ύλες, πισόχαρτα, πλαστικές ταινίες, κλπ.
  • Ανάμικτο χαρτί: αποτελείται από αποκόμματα διαφόρων τύπων χαρτιού που συλλέγονται χωρίς διαλογή αλλά είναι απαλλαγμένα από πλαστικές ύλες, πίσσες, χρώματα και από κάθε ύλη που δεν πολτοποιείται.
  • Περιοδικά: αποτελείται από περιοδικά μεταχειρισμένα ή μη, απαλλαγμένα από πλαστικές σακκούλες ή πλαστικούς φακέλους ή ξένες ύλες (CD’s, βιντεοταινίες, κλπ)
  • Εφημερίδες: αποτελείται από εφημερίδες μεταχειρισμένες ή μη, απαλλαγμένες από πλαστικές σακούλες ή πλαστικούς φακέλους.


Προηγούμενη Σελίδα        http://anakyklosi.idx.gr        Προηγούμενη Σελίδα
Advertised by Ati Advertising on www.idx.gr