Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ


Το πρόβλημα των απορριμμάτων έχει γίνει πολύ έντονο στην εποχή μας. Oι αναπτυγμένες κοινωνίες παράγουν μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων και οι χώροι υγειονομικής ταφής δεν επαρκούν για την απόθεσή τους. Έτσι δημιουργείται η ανάγκη για τη δημιουργία νέων χωματερών και επέκταση των υπαρχουσών και αυτό συνεπάγεται οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα.

Ευτυχώς υπάρχει τρόπος για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Η μείωση του όγκου των κάθε λογής απορριμμάτων (οικιακών και βιομηχανικών) είναι εφικτή με τη διαλογή, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίησή τους. Η μέθοδος εφαρμόζεται με επιτυχία εδώ και αρκετά χρόνια σε ορισμένες αναπτυγμένες χώρες. Μάλιστα στο χώρο της ανακύκλωσης των απορριμμάτων υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις. Η γερμανική νομοθεσία για τα απορρίμματα περιέχει ορισμένες πρωτοποριακές διατάξεις. Έχει εισαχθεί η έννοια της ευθύνης στην παραγωγή των προϊόντων (Produktverantwortung) που σημαίνει ότι ο παραγωγός θα πρέπει να συνοδεύει κάθε παραγόμενο προϊόν με τεκμηριωμένες οδηγίες για τη διαλογή και επαναχρησιμοποίησή του πριν τελικά καταλήξει στη χωματερή. Στην ουσία η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση όλων των προϊόντων γίνεται υποχρεωτική και επιτρέπεται να καταλήγουν στη χωματερή μόνο εντελώς άχρηστα προϊόντα τα οποία τεκμηριωμένα είτε δεν μπορούν να ανακυκλωθούν εξ αρχής είτε είναι υπολείμματα ανακύκλωσης χωρίς τη δυνατότητα περαιτέρω χρήσης (έχουν καταστεί άχρηστα μετά την ανακύκλωση και χρήση). Όπως είναι αναμενόμενο με τη διαδικασία αυτή τα απορρίμματα που θα καταλήγουν στη χωματερή θα είναι πολύ λιγότερα από ό,τι σήμερα και έτσι θα αυξηθεί ο χρόνος ζωής των υπαρχουσών χωματερών. Επιπλέον η παραπάνω διαδικασία έχει σημαντικά ενεργειακά και περιβαλλοντικά οφέλη.

Μετά το έτος 2005 δεν θα γίνονται δεκτά στις χωματερές της Γερμανίας προϊόντα από το χαρτί, πλαστικό, ύφασμα, ξύλο, γυαλί, μέταλλα κ.λπ. επειδή όλα αυτά μπορούν ανακυκλωθούν. Σε όλες τις εταιρείες που παράγουν τα παραπάνω προϊόντα έχει σημάνει συναγερμός για την προσαρμογή τους στη νέα πραγματικότητα. Εκτός από τα οικιακά και βιομηχανικά απορρίμματα σημαντικές ποσότητες απορριμμάτων (μπάζα) προκύπτουν από τις κατασκευές έργων πολιτικού μηχανικού (κτίρια, δρόμοι, αεροδρόμια, φράγματα, δίκτυα ύδρευσης - αποχέτευσης) τα οποία είτε εναποτίθενται ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον είτε καταλήγουν στις χωματερές. Το παρόν άρθρο αφορά την ανακύκλωση των υλικών σε έργα ύδρευσης και αποχέτευσης όπου μπορούν να γίνουν σημαντικά βήματα όσο και αν αυτό δεν είναι φανερό από πρώτη ματιά.

Oι σωλήνες αποχέτευσης ομβρίων και ακαθάρτων από οπλισμένο σκυρόδεμα που παράγει μια εταιρεία στην Αυστραλία αποτελούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος από ανακυκλώσιμα υλικά. Το τσιμέντο που χρησιμοποιείται περιέχει μεγάλο ποσοστό ιπτάμενης τέφρας και ο οπλισμός των σωλήνων (χαλύβδινο σύρμα) παράγεται από ανακυκλωμένο χάλυβα (scrap). Η ιπτάμενη τέφρα είναι σκόνη που περιέχεται στα αέρια που εκλύονται από τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα. Oι κόκκοι της ιπτάμενης τέφρας έχουν διαστάσεις μικρότερες από αυτές του τσιμέντου και επί πλέον είναι περισσότερο στρογγυλοί. Η χημική σύνθεση της τέφρας είναι κυρίως πυρίτιο, αλουμίνιο και σίδηρος. Η ιπτάμενη τέφρα χρησιμοποιείται ως πρόσθετο του σκυροδέματος εδώ και 50 χρόνια αλλά μόνο τα τελευταία 10 χρόνια έχει καταστεί αξιόπιστο υλικό στην παρασκευή του σκυροδέματος. Αυτό οφείλεται στην ανάπτυξη της τεχνολογίας και στην καθιέρωση μεθόδων ποιοτικού ελέγχου του υλικού. Υπενθυμίζεται ότι ιπτάμενη τέφρα παράγεται και στους λιγνιτικούς σταθμούς της χώρας μας και χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία στην κατασκευή του φράγματος της Πλατανόβρυσης στο Νέστο. Η παραπάνω εταιρεία προμηθεύεται το χαλύβδινο σύρμα που απαιτείται για τον οπλισμό των σωλήνων από άλλη εταιρεία η οποία παράγει προϊόντα χάλυβα εξ ολοκλήρου από scrap.

Τα παλιά λάστιχα των αυτοκινήτων αποτελούν ένα σοβαρό πρόβλημα της εποχής μας, επειδή καταλαμβάνουν μεγάλο χώρο στους χώρους υγειονομικής ταφής, είναι εύφλεκτα, προκαλούν σημαντική ρύπανση κατά την καύση τους και αποτελούν εστίες κουνουπιών όταν είναι εγκαταλειμμένα στο περιβάλλον. Μια εταιρεία στις ΗΠΑ άρχισε να παράγει σε πειραματικό στάδιο σωλήνες αποχέτευσης ομβρίων από παλιά λάστιχα αυτοκινήτων. Πρώτα αφαιρούνται τα πλαϊνά από κάθε λάστιχο και στη συνέχεια 80 λάστιχα τοποθετούνται το ένα δίπλα στο άλλο και συμπιέζονται μέχρι ο σωλήνας που προκύπτει να έχει μήκος 2.5m. Για τη συγκράτηση των λάστιχων μεταξύ τους χρησιμοποιούνται 4 διαμήκεις μεταλλικές ράβδοι. Το κόστος παραγωγής των σωλήνων είναι σημαντικά χαμηλότερο από άλλους σωλήνες αλλά υπάρχουν προβλήματα στη μεταφορά και τη σύνδεση των σωλήνων μεταξύ τους. Η έρευνα συνεχίζεται. Oι σωλήνες από χλωριούχο πολυβινύλιο (PVC) και πολυαιθυλένιο (ΡΕ) χρησιμοποιούνται ευρέως σε έργα ύδρευσης και αποχέτευσης. Τελευταία άρχισε η κατασκευή σωλήνων αποχέτευσης από ανακυκλωμένο PVC και ανακυκλωμένο πολυαιθυλένιο ΡΕ. Μια από τις μεθόδους που χρησιμοποιείται για την κατασκευή σωλήνων από ανακυκλωμένο PVC είναι η μέθοδος των τριών στρώσεων. Η εσωτερική και εξωτερική στρώση του σωλήνα αποτελείται από γνήσιο PVC, ενώ η μεσαία στρώση αποτελείται από ανακυκλωμένο PVC. Το ανακυκλωμένο PVC προέρχεται από παλιούς σωλήνες, πλαστικές φιάλες, πλαστικά υλικά συσκευασίας, πλαστικά κουφώματα, καλώδια, ηλεκτρονικές συσκευές κ.λπ. Στη Γερμανία το πρόγραμμα συλλογής και ανακύκλωσης των πλαστικών σωλήνων άρχισε το 1994 και υπάρχουν σήμερα τέσσερα κεντρικά σημεία συγκέντρωσης πλαστικών σωλήνων που προορίζονται για ανακύκλωση. Υπάρχει επίσης εργοστάσιο ανακύκλωσης μόνο για πλαστικούς σωλήνες στο Westeregeln. Στην Αυστραλία μια εταιρεία παράγει σωλήνες αποχέτευσης εξ ολοκλήρου από ανακυκλωμένο πλαστικό σε διαμέτρους από 300 μέχρι 600 mm. Εκτός από την παραγωγή πλαστικών σωλήνων αποχέτευσης, από ανακυκλωμένο πλαστικό παράγονται και άλλου είδους σωλήνες. Το 1999 μια εταιρεία στην Ιαπωνία άρχισε να παράγει σωλήνες από ανακυκλωμένο PVC για την τοποθέτηση των υπόγειων καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος. Πριν από την παραγωγή των σωλήνων έγιναν δοκιμές του προϊόντος, για να διαπιστωθεί αν εκπληρώνει τις προδιαγραφές που απαιτεί η εταιρεία διανομής του ηλεκτρικού ρεύματος. Oι σωλήνες από ανακυκλωμένο πλαστικό μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή των αερίων που παράγονται στους χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων. Πρόκειται για ένα πλέγμα διάτρητων σωλήνων που τοποθετούνται στη χωματερή σε οριζόντια και κατακόρυφη διάταξη. Το σύστημα έχει εφαρμοστεί στις ΗΠΑ.

Σε μερικές πόλεις της Γερμανίας (Βερολίνο, Δρέσδη, Λειψία) επιβάλλεται η απομάκρυνση των παλιών σωλήνων ύδρευσης και αποχέτευσης από το έδαφος, όταν γίνεται αντικατάσταση του δικτύου. Στις περισσότερες όμως πόλεις οι παλιοί σωλήνες μένουν θαμμένοι στο έδαφος όπως συμβαίνει και στη χώρα μας. Εξάλλου η απομάκρυνση των παλιών σωλήνων προϋποθέτει ότι το νέο δίκτυο θα τεθεί αμέσως σε λειτουργία, πράγμα που μερικές φορές είναι ανέφικτο. Παρ' όλα αυτά γίνονται προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Υπάρχει σήμερα τεχνολογία με την οποία είναι δυνατή η αντικατάσταση ενός σωλήνα χωρίς τη διάνοιξη τάφρου. Ένας διατρητικός μηχανισμός προχωράει στο εσωτερικό του παλιού σωλήνα και τον θρυμματίζει ενώ συγχρόνως σέρνει πίσω του τον καινούργιο σωλήνα ο οποίος τοποθετείται στη θέση του παλιού (pipe bursting technique). Όταν υπάρχει απαίτηση για απομάκρυνση του παλιού σωλήνα, τα συντρίμμια συλλέγονται αυτόματα και μεταφέρονται στην επιφάνεια του εδάφους από το σημείο εισόδου του διατρητικού μηχανισμού. Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται κυρίως για την αντικατάσταση σωλήνων από γκρι χυτοσίδηρο (μαντέμι) και τα συντρίμμια αυτά χρησιμοποιούνται στις υψικαμίνους για την κατασκευή νέων σωλήνων από ελατό χυτοσίδηρο (σωλήνες από γκρι χυτοσίδηρο δεν κατασκευάζονται πλέον) ή άλλων μεταλλικών αντικειμένων. Η παραπάνω μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την αντικατάσταση πλαστικών σωλήνων οπότε τα συντρίμμια χρησιμοποιούνται για την κατασκευή νέων πλαστικών σωλήνων κυρίως για αποχέτευση. Σε ορισμένες περιπτώσεις εγκαταλειμμένα δίκτυα φυσικού αερίου από σωλήνες γκρι χυτοσιδήρου χρησιμοποιούνται για την τοποθέτηση καλωδίων τηλεφώνου ή ηλεκτρικού ρεύματος με τεράστιο οικονομικό όφελος για τις εταιρείες τηλεφωνίας και ηλεκτρικού ρεύματος.

Είναι γνωστό ότι ένα μεγάλο ποσοστό του συνολικού κόστους κατασκευής των αγωγών ύδρευσης και αποχέτευσης οφείλεται στις χωματουργικές εργασίες (καταστροφή οδοστρώματος, εκσκαφή τάφρου, προσθήκη άμμου, επίχωση με προϊόντα εκσκαφής, συμπύκνωση και επανακατασκευή του οδοστρώματος). Το κόστος των παραπάνω εργασιών ανέρχεται συχνά στο 60% του συνολικού κόστους. Το κόστος αυτό αυξάνεται όσο μεγαλώνει το βάθος εκσκαφής και όσο μειώνεται η διάμετρος του σωλήνα (όταν η διάμετρος είναι μικρή το κόστος του σωλήνα και της τοποθέτησής του αποτελεί μικρό ποσοστό του συνολικού κόστους). Είναι φανερό ότι μέτρα για τη μείωση του κόστους των χωματουργικών εργασιών είναι σημαντικά. Στα πλαίσια αυτά μια γερμανική εταιρεία επινόησε και παράγει ένα υλικό επίχωσης με την επωνυμία Boen - Moertel (soil-Mortar). Το υλικό είναι μείγμα από αδρανή, νερό, τσιμέντο ή ασβέστη και μια χημική ουσία (πλαστικοποιητής). Ως αδρανή μπορούν να χρησιμοποιηθούν χαλίκι, άμμος, χώμα και ανακυκλωμένα οικοδομικά υλικά ή συνδυασμός των παραπάνω υλικών. Στην κατηγορία των ανακυκλωμένων οικοδομικών υλικών υπάγονται το σκυρόδεμα, τα τούβλα, οι πέτρες και οι σοβάδες που προέρχονται από κατεδαφίσεις κτιρίων. Τα οικοδομικά υλικά θρυμματίζονται πριν από τη χρήση τους. Το υλικό πήζει μετά από μερικές ώρες. Παρ' όλο που το soil-mortar δεν είναι σκυρόδεμα η διαδικασία παραγωγής και μεταφοράς είναι παρόμοια με αυτή του σκυροδέματος και αυτό αποτελεί μεγάλο πλεονέκτημα, επειδή για την παραγωγή και μεταφορά του μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι εγκαταστάσεις του σκυροδέματος. Η έδραση και κάλυψη του αγωγού γίνεται με το παραπάνω υλικό που αντικαθιστά την άμμο. Το μεγάλο πλεονέκτημά του σε σχέση με την άμμο είναι ότι δεν απαιτείται συμπύκνωση κατά στρώσεις και αυτό μεταφράζεται σε μικρότερο πλάτος εκσκαφής και μικρότερο κόστος κατασκευής. Μετά την κάλυψη του αγωγού με soil mortar το υπόλοιπο σκάμμα γεμίζει με προϊόντα εκσκαφής ή μπορεί να καλυφτεί ολόκληρη η τάφρος με soil mortar. Το υλικό αυτό χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα στη Γερμανία για την πλήρωση μιας τάφρου στην οποία τοποθετήθηκαν τρεις αγωγοί. Ένας αγωγός αποχέτευσης διαμέτρου 500 mm από πηλοσωλήνες, ένας αγωγός ύδρευσης από ελατό χυτοσίδηρο διαμέτρου 100 mm και ένας αγωγός αερίου από HDPE διαμέτρου 150 mm. O κύριος λόγος για τη χρησιμοποίηση του soil mortar ήταν ότι η τάφρος βρισκόταν δίπλα σε ευαίσθητα διατηρητέα κτίρια όπου η χρήση δονητών για την συμπύκνωση του υλικού επίχωσης θα ήταν επικίνδυνη για τα κτίρια.
Η ανακύκλωση του γυαλιού για την παραγωγή νέων μπουκαλιών είναι μια διαδεδομένη διαδικασία που εφαρμόζεται με επιτυχία αρκετά χρόνια. Κατά τη διαδικασία αυτή κάποιες ποσότητες γυαλιού κρίνονται ακατάλληλες για την παραγωγή μπουκαλιών λόγω ρύπανσης ή λόγω ανάμειξης ποιοτήτων γυαλιού διαφορετικών χρωμάτων. Επίσης αναπόφευκτα κάποιες ποσότητες του ανακυκλωμένου γυαλιού σπάζουν. Oι εταιρείες ανακύκλωσης σκέφτηκαν να χρησιμοποιήσουν όλα τα παραπάνω υπολείμματα της ανακύκλωσης σε άλλους τομείς. Ένας χώρος όπου τα υπολείμματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι τα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης. Πρόκειται δηλαδή για μια διαδικασία ανακύκλωσης που είναι παράγωγο μιας άλλης διαδικασίας ανακύκλωσης και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των μεγάλων δυνατοτήτων της ανακύκλωσης των υλικών για την προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση ενέργειας. Από τα υπολείμματα αυτά παράγεται κοκκώδες γυαλί (glass aggregate) αλλά και άμμος γυαλιού (glass sand). Το κοκκώδες γυαλί και η άμμος του γυαλιού χρησιμοποιούνται ως υλικά επίχωσης για την έδραση και κάλυψη σωλήνων ύδρευσης και αποχέτευσης, ως πληρωτικό υλικό σε έργα συλλογής και στράγγισης ομβρίων υδάτων και στην κατασκευή φίλτρων τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων. Επίσης το ανακυκλωμένο γυαλί χρησιμοποιείται για την κατασκευή σωλήνων αποχέτευσης από πλαστικό και γυαλί (glass reinforced pipe, GRP).

Υπενθυμίζεται ότι σωλήνες από πλαστικό και γυαλί για ύδρευση και αποχέτευση παράγονται εδώ και αρκετά χρόνια στο εξωτερικό και υπάρχουν και οι αντίστοιχες προδιαγραφές. Oι σωλήνες αυτοί έχουν τα πλεονεκτήματα των πλαστικών σωλήνων (δεν υφίστανται διάβρωση) και επιπλέον έχουν μεγαλύτερη αντοχή που επιτυγχάνεται με την προσθήκη των ινών του γυαλιού. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι σωλήνες από PVC παράγονται με μέγιστη αντοχή 16 atm ενώ οι σωλήνες GRP μέχρι 25 atm. Στην Ελλάδα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι σωλήνες αποχέτευσης από πλαστικό και γυαλί μπορούν να κατασκευαστούν εξ ολοκλήρου από ανακυκλώσιμα υλικά επειδή και το πλαστικό των σωλήνων αυτών μπορεί να είναι ανακυκλωμένο. Στις ΗΠΑ το κοκκώδες γυαλί και η άμμος του γυαλιού έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί ως υλικό επίχωσης σωλήνων αλλά και ως υλικό κατασκευής φίλτρων. Στο υδάτινο πάρκο μιας περιοχής όπου υπάρχουν φίλτρα καθαρισμού του νερού των πισίνων η άμμος αντικαταστάθηκε από άμμο γυαλιού. Τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά. Αυξήθηκε η αποδοτικότητα του φίλτρου και απαιτείται λιγότερη ποσότητα καθαρού νερού για τον περιοδικό καθαρισμό του. Όλα αυτά μεταφράζονται και σε μικρότερο κόστος λειτουργίας. Το ανακυκλωμένο γυαλί χρησιμοποιείται επίσης μαζί την άσφαλτο για την κατασκευή ασφαλτοτάπητα (glassphalt). Το υλικό αυτό χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ από το 1971 και το 60% των δρόμων της Βαλτιμόρης είναι από glassphalt. Το υλικό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επανακατασκευή του οδοστρώματος μετά την τοποθέτηση των σωλήνων.

 

Προηγούμενη Σελίδα        http://anakyklosi.idx.gr        Προηγούμενη Σελίδα
Advertised by Ati Advertising on www.idx.gr